Ziverbey
Köşklerden bugünün mahalle hayatına
Bir cadde boyunca köşkler, sahne ve park
Ziverbey’de kısa bir gezinin merkezine Müjdat Gezen Sanat Merkezi’ni koyabilirsiniz. Aynı cadde çevresinde Beyaz Köşk, bahçeli başka yapılar ve tiyatroyu simgeleyen heykeliyle Sanat Parkı var. Yoğun bir ulaşım yolunun yanında, birkaç adım arayla farklı dönemlerin yapılarını ve sanatla kurulan ilişkilerini görmek mümkün.
Bu rehber, köşkleri adlarıyla ayırır; eski fotoğrafları çekim veya arşiv bilgisiyle gösterir. Eğitim Mahallesi’ndeki su yapıları ve ekoloji atölyeleri, geziyi uzatmak isteyenler için yakın çevre seçenekleridir. “Ziverbey Köşkü” adıyla anılan 12 Mart hafızasının farklı adresi ise aşağıda ayrı bir bölümde ele alınıyor.
ÇEVREYİ TANIYIN
Ziverbey nerede?
Ziverbey, Fahrettin Kerim Gökay Caddesi çevresinde kullanılan bir semt adıdır. Bu rehberin durakları Zühtüpaşa, Feneryolu ve komşu Eğitim çevresine yayılır; tek bir resmî mahalle sınırı varmış gibi gösterilmez.
Bir duraktan başlayın
- 1Müjdat Gezen Sanat MerkeziDış cephe; ders ve etkinlikler kurumun programına göre
- 2Sanat ParkıAçık hava ve heykel gezisi
- 3Beyaz Köşk / Razi Trak KöşküKamusal kaldırımdan dış cephe
- 4Ekolojik Yaşam Merkezi ve Kemal Sunal ParkıYakın çevrede
Arka planda Eğitim, Zühtüpaşa mahallelerinin idari sınırları gösteriliyor. Gezi alanını numaralı duraklardan takip edebilirsiniz. Yol tarifi için durak tablosundaki harita bağlantılarını kullanın.
Küçük nokta gerçek konumu, bağlantı çizgisi o yere ait numarayı gösterir. Ölçek çubuğu kuş uçuşu mesafeyi belirtir.
Ziverbey yokuşundan ana caddeye
Ziverbey’i yalnızca bir durak adı olarak duymuş olabilirsiniz. Oysa yolun çevresindeki köşkler, sanat kurumu, park ve yan sokaklar birlikte gezilebilen bir çevre oluşturuyor. Fahrettin Kerim Gökay Caddesi’ndeki adreslerde semt adı kadar mahalle ve bina numarası da önem taşıyor; Zühtüpaşa ile Feneryolu’nun caddeye açılan kesimleri birbirine çok yakın.
Bu yolun gündelik yaşamla ilişkisi yeni değil. Emre Muşazlıoğlu’nun eski gazetelerden aktardığı bir kayıtta, 1935’te Ziverbey yokuşundan Kayışdağı yönüne devam eden bozuk cadde için yüzlerce imzalı bir dilekçe verildiği anlatılıyor. Bugünkü gezide de yolu yalnız geçilen bir hat olarak değil, mahalleliyi birbirine bağlayan bir alan olarak okuyabilirsiniz. Köşkleri görmek için kısa mesafeleri yürümek, araç içinden fark edilmeyen giriş ve bahçe ayrıntılarını ortaya çıkarıyor.
Beyaz Köşk’ün Geçmişinde İlyas Bey ve Razi Trak
Cadde üzerindeki Beyaz Köşk, Esvapçı İlyas Bey Köşkü ve Razi Trak Köşkü adlarıyla da kayıtlı. Nilay Örnek’in araştırmasında Emine ve Razi Trak ailesinin konutu olarak anlatılıyor. Aynı yazıya katkıda bulunan, çevrede yaşamış Esra Arsan, büyük bahçenin bir bölümünde 1980’lerin sonunda Beyaz Köşk sitesinin yapıldığını hatırlatıyor. Köşk ile arkasındaki blokların birlikteliği böyle bir dönüşümün izi.
Mart 2026 fotoğrafında sivri alınlıklı orta bölüm, ahşap cephe ayrıntıları, panjurlar ve geniş saçaklar seçiliyor. Ağaçların gerisinde kalan alt katla yüksek apartmanlar arasındaki ölçek farkına da bakın. Dış cepheyi caddeden izlemek, özel bahçeye girmeden bu mimariyi tanımaya imkân verir. Yapım yılına ve eski sahiplerine ilişkin farklı anlatıları kesin bir tek tarihe indirgemek yerine, doğrulanabilen bina kimliğini ve yaşayanların tanıklıklarını birlikte koruyoruz.
Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin köşk hikâyesi
Dr. Müfid Ekdal, 2010’da yayımladığı yazıda sanat merkezinin bulunduğu yapıyı Prenses Nimet Hanım’la ilişkilendirir. Uzun süre bakımsız kalan köşkün Müjdat Gezen tarafından 1988’de alınarak, eski görünümü esas alınan bir yeniden yapım sürecinden geçtiğini anlatır. 1991’de sanat eğitimi için açılan bu yapı, hemen yanındaki Beyaz Köşk’ten ayrıdır.
Aralık 2008 ile Mart 2026 fotoğraflarını yan yana okuyabilirsiniz. Sanat merkezi tabelası, cephe düzeni ve caddeden giriş seçiliyor; araçlar ve çevredeki yapılar ise her karenin kendi dönemini taşıyor. Bu karşılaştırma binanın kullanımının ne kadar belirleyici olduğunu gösteriyor. Müjdat Gezen Sanat Merkezi bugün de adresini Fahrettin Kerim Gökay Caddesi No: 48/1 olarak veriyor. Bir ders, başvuru veya etkinlik için yola çıkarken kurumun güncel duyurusundaki mekân bilgisini esas alın.
Sahne pratiği ve sanat eğitimi
Müjdat Gezen’in adı tiyatro, sinema ve yazarlıkla birlikte anılıyor; Ziverbey’deki kurum ise bu birikimin eğitim tarafını görünür kılıyor. Merkezin kendi tanıtımında tiyatro ve yazarlıkta tam burslu eğitim, yetişkin kursları ve çocuk programları ayrı başlıklar altında yer alıyor. Meddah, Karagöz ve orta oyununun sahne eğitimi içindeki yeri özellikle vurgulanıyor.
Ziyaretinizi bir programa bağlamak istiyorsanız önce ilgilendiğiniz alanı belirleyin. Bir çocuk atölyesiyle konservatuvar başvurusu aynı süreç değil. Kurumun farklı sayfalarında eski sınav takvimleri bulunabildiğinden, geçerli tarih için son duyuruyu kontrol etmek yararlı. Fotoğraftaki Ekim 2009 portresi sanatçıyı tanıtır; Ziverbey’de çekildiği iddia edilmez. Bir tiyatro bileti alırken de biletin üzerindeki sahne adresine bakın. Eğitim merkezinin adresi her gösterinin sahnelendiği adres olmak zorunda değil.
Sanat Parkı ve Rahmi Aksungur’un Oyuncular’ı
Sanat Parkı, 16 Mart 2014’te Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin yanında açıldı. Açılış haberinde üç bin metrekarelik bir alan ve Rahmi Aksungur’un tiyatroyu simgeleyen heykeli birlikte anlatılıyor. Oyuncular adıyla anılan bu eser, sahne sanatını kapalı bir salonun dışına, herkesin görebileceği bir park ortamına taşıyor.
Eylül 2024 fotoğrafındaki figürlere yakından bakın. Birinin elindeki yüz, hareket halindeki gövdeler ve kumaşı andıran yüzey, oyunculuk ile rol arasındaki ilişkiyi çağrıştırıyor. Bu görsel okuma, park molasını küçük bir sanat gezisine çevirebilir. Fotoğraf çekmek veya bankta dinlenmek için kısa bir durak yeterli; tiyatro eğitimi almak ya da bir etkinliğe kayıt olmak gerekmiyor. Heykeli gördükten sonra komşu sanat merkezinin cephesine dönmek, park ile kurum arasındaki bağı daha anlaşılır kılıyor.
Yan yana duran yapıları ayrı ayrı görmek
Sanat merkezinin yakınında, Fahrettin Kerim Gökay Caddesi’nin 50 numarasıyla kaydedilen başka bir köşk daha var. Mart 2026 fotoğrafında bahçenin içinden yapıya uzanan basamaklar, cephedeki pencereler ve yanlardaki ağaçlar görülüyor. Bu bina, Beyaz Köşk’le veya Müjdat Gezen’in eğitim yapısıyla aynı yapıymış gibi etiketlenmiyor.
Bir cadde gezisinde yalnız en tanınan binayı aramak yerine aradaki bahçe duvarlarına, kapılara ve yapıların yoldan uzaklığına da bakabilirsiniz. Fotoğrafları birbiriyle karşılaştırdığınızda genişleyen caddenin yanında eski konut ölçeğinin nasıl kaldığını fark etmek kolaylaşıyor. Bu durak için önerilen deneyim kamusal kaldırımdan dış görünümü izlemek. Bahçe içine giriş veya güncel işletme kullanımı, yalnız eski bir yapı kaydından hareketle varsayılmıyor; gezinin odağı burada görülebilen mimari ayrıntılar.
“Ziverbey Köşkü” adı neden başka bir yere götürüyor?
12 Mart 1971 sonrasındaki işkencelerle anılan “Ziverbey Köşkü”, bu sayfadaki Beyaz Köşk veya sanat merkezi değildir. Gazete Kadıköy’ün 2013’te anıt açılışından yaptığı haber, kamuoyunda bu adla bilinen yeri Kozyatağı çevresindeki Zihni Paşa Köşkü olarak tanımlar. Aynı haberde, köşkün sonradan yıkıldığı ve yanında Kuşluk Parkı’nın bulunduğu anlatılır.
İşkence Mağdurlarına Saygı Anıtı, 12 Eylül 2013’te mağdurların da katıldığı törenle açılmıştır. Bu hafıza yerini ziyaret etmek isteyenlerin Kuşluk Parkı çevresini ayrı bir hedef olarak seçmesi gerekir. 19 Mayıs Mahallesi ve Kozyatağı rehberleri, o çevreye devam etmek için başlangıç sunar. Semt adlarının tarih içinde farklı genişliklerde kullanılabilmesi, olayın yaşandığı yapıyla bugün fotoğraflanan bir köşkü özdeşleştirmeye yetmez.
Eğitim, ekoloji ve Kızıltoprak yönlerinde devam
Ziverbey’deki kısa turu iki farklı yönde uzatabilirsiniz. Eğitim Mahallesi tarafında, okul ve üniversite yerleşkelerinin geçmişini eski su yapılarıyla birlikte okumak mümkün. Galerideki su terazisi bu komşu çevreye aittir. Kampüse girecekseniz ziyaret edeceğiniz birimin veya serginin giriş düzenine göre hareket edin.
Hakkı Bey Sokak’taki Ekolojik Yaşam Merkezi ise katılmalı bir atölyeyle günü tamamlamak isteyenlere hitap eder. Sanat Parkı’ndan sonra burada bahçe veya kompost üzerine bir programa katılmak, önceden saatleri eşleştirmeyi gerektirir. Daha çok sokak ve konut mimarisi görmek isteyenler Kızıltoprak yönünü seçebilir. Bütün durakları bir güne sıkıştırmak yerine bir ana program ve çevresinde kısa bir yürüyüş seçmek, bu semtin ayrıntılarına daha fazla zaman bırakır.
İLK ZİYARET
Ziverbey Çevresinde Gezilecek Yerler
Beyaz Köşk / Razi Trak Köşkü
Ahşap cephe ve arkasındaki apartmanlarla değişen yapı ölçeği.
Yeri keşfet ↗| Yer | Neden uğramalı? | Ziyaret planı |
|---|---|---|
1 Müjdat Gezen Sanat MerkeziFahrettin Kerim Gökay Caddesi 48/1, Ziverbey, Kadıköy | 1991’den beri sanat eğitimiyle kullanılan köşk cephesi. | Dış cephe; ders ve etkinlikler kurumun programına göre |
2 Sanat ParkıFahrettin Kerim Gökay Caddesi, Müjdat Gezen Sanat Merkezi yanı, Feneryolu, Kadıköy | Rahmi Aksungur’un tiyatroyu simgeleyen Oyuncular heykeli. | Açık hava ve heykel gezisi |
3 Beyaz Köşk / Razi Trak KöşküFahrettin Kerim Gökay Caddesi, Zühtüpaşa | Ahşap cephe ve arkasındaki apartmanlarla değişen yapı ölçeği. | Kamusal kaldırımdan dış cephe |
4 Ekolojik Yaşam Merkezi ve Kemal Sunal ParkıYakın çevrede · Kemal Sunal Parkı, Eğitim Mahallesi, Hakkı Bey Sokak No: 8/1 | Park içindeki saman ve toprak yapıyı görmek; kayıtlı ekoloji atölyelerinden birine katılmak. | Programın yaş ve kayıt koşullarına göre |
Geziyi nasıl birleştirebilirsiniz?
Beyaz Köşk’ün cadde cephesinden başlayıp Müjdat Gezen Sanat Merkezi ve komşu Sanat Parkı’na ilerleyin. Aynı bölümdeki 50 numaralı köşke de kaldırımdan bakabilirsiniz. Fotoğraflardaki yapı adlarını takip etmek, birbirine yakın bu binaları ayırmayı kolaylaştırır.
Atölye veya okul programınız varsa Eğitim tarafına geçin; daha uzun bir konut ve sokak gezisi için Kızıltoprak’a devam edin. Ana caddeyi uygun yaya geçişlerinden aşın. Dönüş durağını yürüyüşün bittiği taraftan seçin; Ziverbey adının kullanıldığı alan tek bir giriş kapısı değildir.
Ziverbey için Ulaşım Bilgileri
- Metro
- M4 Acıbadem’den sanat merkezi veya parkın tam adresine kalan yürüyüş ve otobüs bağlantısını karşılaştırın. Üniversite yönüne devam edecekseniz Ünalan ve Göztepe seçeneklerini de hedef adresle değerlendirin. Ziverbey adıyla bir metro istasyonu bulunmuyor.
- Marmaray ve vapur
- Söğütlüçeşme Marmaray’dan mahalle yönüne otobüs veya uygun yürüyüş bağlantısını değerlendirin. Kadıköy iskelesinden Ziverbey yönüne karayoluyla devam edilebilir.
- Metrobüs
- Söğütlüçeşme veya Fikirtepe metrobüs duraklarından hedefinize kalan yaya ve otobüs bağlantısını karşılaştırın. D-100 geçişlerinde yalnız yaya bağlantılarını kullanın.
- Otobüs ve minibüs
- İETT’de Ziverbey ve Fahrettin Kerim Gökay Caddesi çevresindeki durakları arayın. Sanat merkezinin resmî adresi No: 48/1. Minibüste Ziverbey–Kuyubaşı yönünü ve inmeniz gereken cadde tarafını binmeden önce öğrenin; aynı semt adı farklı durak çevrelerinde kullanılabilir.
- Havalimanları ve özel araç
- Sabiha Gökçen’den M4 ile başlayıp hedefinize uygun son bağlantıyı seçebilirsiniz. İstanbul Havalimanı’ndan servis kullanacaksanız güncel varış durağına göre devam yolunu belirleyin. Taksi veya özel araç için tam sokak ve bina adresini kullanın; navigasyondaki semt merkezini giriş kapısı olarak kabul etmeyin.
Visiting Ziverbey? A short guide in English
Ziverbey is a quarter around Fahrettin Kerim Gökay Avenue, rather than a single administrative neighbourhood. Start with Müjdat Gezen Arts Centre, the White Mansion and the sculpture in Sanat Park. The arts centre occupies a rebuilt mansion opened for arts education in 1991; check its programme before planning an indoor visit. The White Mansion is a separate private property best viewed from the public pavement. Eğitim’s university grounds and Ecology Centre offer nearby extensions. The mansion associated with the torture of detainees after the 1971 military intervention was a different building in the Kozyatağı area, near Kuşluk Park; do not confuse it with the mansions photographed here.
